2 minuten

In de Jacobikerk in Utrecht bevindt zich de enige kerkkluis in Nederland die nog intact is. Van ongeveer 1460 tot 1490 woonde in een kleine cel (1 meter bij 1,75 meter) Alyt Ponciaers, ingemetseld: Ze heeft ‘enen langen tyt van jaeren in dat huysgen in die pyleerne geseten.’ Tijdens het dichtmetselen van haar cel klonk in de kerk een dodenmis. Voor de wereld was zij gestorven, ze wijdde haar bestaan voortaan aan haar hemelse Bruidegom. 

Hoe wijden wij ons vandaag aan God?

Lezen: Jacobus 1: 19-27

De ‘inkluizing’ ontstond in de derde of vierde eeuw in het Oosten en breidde zich van daaruit over Europa uit. Het werd als een hogere vorm van het religieuze leven beschouwd, levenslang afgezonderd om God lief te hebben. Een kluis moest van kleine afmetingen zijn en stevig ommuurd. Hij moest aan een kerk zijn aangebouwd en daarmee een venster gemeen hebben dat  uitzag op het altaar en waardoor de mis te volgen was. Een tweede venster, naar buiten, gaf de ingekluisde lucht en licht. Ook werd daardoor voedsel aangereikt. Slechts bij ziekte werd het zegel verbroken en mocht men eventueel tijdelijk de kluis verlaten. Wie uit eigen beweging de kluis verliet, werd geëxcommuniceerd. 

De apostel Jacobus geeft een omschrijving van het geloof: ‘religie zuiver en onbezoedeld
is voor God, de Vader, dit: omzien naar wezen en weduwen in hun verdrukking, en zichzelf smetteloos bewaren tegenover de wereld.’ 

Dat laatste deed Alyt. Ze leefde in afzondering, ze had geen fysiek contact met anderen. Maar dat eerste, hoe verhield ze zich daarmee? Haar afzondering was betrekkelijk: ze maakte de missen en gebeden mee. Gelovigen, eenvoudigen en hooggeplaatsten, vroegen haar om raad. Deze vrouw had, hoewel geen status of positie, best veel invloed. 

Wij, mensen uit de 21-ste eeuw, zijn ware individualisten. Dat waren Middeleeuwers niet. Alyt was waarschijnlijk van gegoede komaf, hoorde bij een klasse, een familie en maakte deel uit van een hecht netwerk. Daar onttrok ze zich aan door inkluizing. 

Hoe wijden wij ons vandaag aan God? Monastieke gemeenschappen zien meer belangstelling, het zoeken naar zingeving blijft, ondanks ontkerkelijking. Is afzondering een goed antwoord op deze tijd? Vraagt onze samenleving om meer mensen zoals Alyt? Ik weet het niet. Wat ik wel weet is dat God zich laat vinden door wie Hem zoeken. Dat is broodnodig. Voor jezelf, voor deze wereld, die omkomt van de herrie. Voor mensen om je heen, die zijn dolgedraaid en gedesoriënteerd. Zij hebben mensen nodig die een trekje van Alyt hebben: toewijding. Niet als doel, maar als middel van het Koninkrijk.